۱۱مه ۲۰۲۵ - بر اساس تحقیقات جدید ارائه شده در کنگره ی چاقی اروپا (ECO) در مالاگای اسپانیا (۱۱ تا ۱۴ مه)، مسیرهای نامطلوب تغییر نسبت دور کمر به قد (نشانگر چاقی مرکزی) در دوران کودکی ممکن است خطر بیماری های قلبی عروقی و متابولیکی را در ۱۰ سالگی افزایش دهد.
نکته قابل توجه این است که کودکانی که از بدو تولد به تدریج دچار چاقی مرکزی می شوند، بیشتر احتمال دارد تا سن ۱۰سالگی علائم اولیه بیماری های متابولیکی و قلبی عروقی را نشان دهند. این شامل فشار خون بالا و سطوح بالاتر نشانگرهای زیستی مرتبط با التهاب سیستمیک و اختلال عملکرد متابولیک، مانند تری گلیسیرید، مقاومت به انسولین (HOMA-IR)، استیل های گلیکوپروتئین (GlycA) و پروتئین واکنشیC با حساسیت بالا (hs-CRP) می شود.
دکتر دیوید هورنر، نویسنده اصلی این مقاله از دانشگاه کپنهاگ در دانمارک، گفت: با افزایش سریع نرخ چاقی کودکان در سراسر جهان، درک این موضوع که چگونه چاقی مرکزی در دوران کودکی با علائم اولیه ی زوال متابولیک از جمله فشار خون بالا و نشانگرهای زیستی در خون، با بیماری های قلبی عروقی در آینده خون مرتبط هستند، مهم است.
چاقی در دوران کودکی و نوجوانی با بیماری های قلبی عروقی، متابولیکی، عصبی، اسکلتی عضلانی و مرگ زودرس در بزرگسالی مرتبط بوده است. تشخیص زودهنگام اضافه وزن و چاقی در کودکان برای انجام مداخلاتی که ممکن است از عواقب طولانی مدت سلامتی جلوگیری کنند، بسیار مهم است.
تجمع چربی شکمی در اعماق شکم به عنوان یک عامل خطر بزرگتر برای بیماری های قلبی عروقی و متابولیکی نسبت به شاخص توده بدنی (BMI) به تنهایی، شناخته شده است. نسبت کمر به قد (تقسیم اندازه ی دور کمر بر قد) شاخصی از چاقی مرکزی و پیش بینی کننده کلیدی سلامت قلبی عروقی است.
برای بررسی اینکه چگونه مسیرهای نامطلوب نسبت کمر به قد در دوران کودکی می تواند به پیش بینی خطر قلبی-عروقی و قلبی- متابولیکی تا سن 10 سالگی کمک کند، محققان داده های 700 کودک ثبت نام شده در مطالعات آینده نگر کپنهاگ در مورد آسم در دوران کودکی) (COPSAC2010 را بررسی کردند- یک مطالعه کوهورت طولی مبتنی بر جمعیت مادر و کودک.
کودکان از ۱هفتگی تا ۱۰سالگی در ۱۴ویزیت بالینی منظم پیگیری شدند. خطر قلبی-متابولیکی کودکان از نمرات ترکیبی تعدیل شده برای سن و جنس از کلسترولHDL (کلسترول خوب)، تری گلیسیرید (چربی خون)، گلوکز، فشار خون (تعدیل شده بر اساس قد) وHOMA-IR (مقاومت به انسولین) به دست آمد.
محققان سه مسیر متمایز را برای نسبت دور کمر به قد از ۱هفتگی تا ۱۰سالگی شناسایی کردند: یک "گروه مرجع" با نسبت دور کمر به قد ثابت که شامل دو سوم از کودکان بود؛ یک گروه "در حال افزایش و سپس تثبیت" شامل تقریباً ۱نفر از هر ۶نفر؛ و یک گروه «با افزایش آهسته» که تقریباً ۱نفر از هر ۶نفر را شامل می شد.
پس از تعدیل عوامل مخدوش کننده ی احتمالی، از جمله ویژگی های جمعیتی-اجتماعی، وضعیت بلوغ، و عوامل سبک زندگی مانند فعالیت بدنی، خواب و رژیم غذایی، محققان دریافتند که کودکان گروه "افزایش آهسته" دارای امتیازات خطر قلبی-متابولیکی بالاتر(۰.۷۹انحراف معیاربالاتر) و امتیازات خطر بیماری های قلبی-عروقی بالاتر(۰.۵۳انحراف معیار بالاتر) نسبت به گروه مرجع بودند. این تغییرات نشان دهنده ی فاصله ی قابل توجه از سطح خطر جمعیت مرجع است و حاکی از سلامت قلبی- متابولیکی به مراتب ضعیف تر تا سن ۱۰سالگی می باشد.
گروه "افزایش آهسته" همچنین فشار خون سیستولیک بالاتری داشتند، همراه با سطوح افزایش یافته ی C-پپتید (که نشان می دهد بدن انسولین اضافی تولید می کند)،HOMA-IR (نشانگر مقاومت به انسولین مرتبط با دیابت نوع ۲و سایر اختلالات متابولیکی)، گلیکوپروتئین استیله(GlycA) و پروتئین واکنشی Cبا حساسیت بالا(hs-CRP)، که هر دو نشانگرهای التهاب مزمن مرتبط با بیماری های قلبی-عروقی هستند.
علاوه بر این، این کودکان سطح کلسترولHDL (کلسترول خوب) پایین تری داشتند که تصویر وسیع تری از علائم هشدار دهنده اولیه برای بیماری های قلبی و متابولیکی در آینده را ترسیم می کند.
در مقایسه با گروه مرجع، سطح هموگلوبین A1c در گروه "افزایش و سپس تثبیت" به طور قابل توجهی پایین تر بود که نشان دهنده کنترل بهتر قند خون است، اما سطح آپولیپوپروتئین ب (ApoB) در آنها کمی بالاتر بود که یک عامل خطر مستقل برای بیماری های قلبی عروقی است.
محققان با در نظر گرفتن میزان چربی شکمی کودکان در سن 10 سالگی، دریافتند که میزان چربی شکمی در این سن بیشتر تفاوت ها در خطر ابتلا به سلامت بین گروه ها را توضیح می دهد. دکتر هورنر توضیح داد: «این بدان معناست که سطح فعلی چربی شکمی کودکان - نه فقط نحوه افزایش چربی آنها در طول زمان- قوی ترین پیش بینی کننده سلامت قلب و متابولیسم آنها بود. هنگامی که این عامل در تجزیه و تحلیل ها گنجانده شد، الگوی قبلی افزایش تدریجی چربی (گروه "افزایش آهسته") دیگر به خودی خود با خطر بالاتر مرتبط نبود. این نشان می دهد که جایی که یک کودک در نهایت به آن می رسد، میزان چربی شکمی او در سن 10 سالگی، بیش از نحوه رسیدن او به آنجا اهمیت دارد. به عبارت دیگر، این میزان چربی مرکزی در سن ده سالگی است، که بزرگترین نقش را در تعیین خطر فعلی آنها برای مشکلات قلبی و متابولیکیایفا می کند نه لزوماً الگوی افزایش چربی شکمی در طول زمان».
او اضافه کرد: "یافته های ما نشان می دهد که نسبت بالای اندازه ی دور کمر به قد در سن 10 سالگی، یک شاخص بالینی کلیدی برای خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی-متابولیک در کودکان است. این موضوع اهمیت نظارت بر چاقی مرکزی در مراقبت های معمول، نه تنها ردیابی وزن، بلکه به طور خاص اندازه گیری چاقی مرکزی به عنوان بخشی از ارزیابی های استاندارد را تقویت می کند. با تغییر تمرکز بالینی از وزن به تنهایی به شناسایی کودکان با علائم اولیه ی خطر متابولیکی، نسبت دور کمر به قد به عنوان یک ابزار ساده و مؤثر برای تشخیص چاقی مرکزی با ارتباط قلبی - متابولیکی مطرح می شود.شناسایی کودکانی که نسبت های بالاتری دارند، می تواند به پزشکان کمک کند تا افرادی را که در معرض خطر بیشتر اختلال عملکرد متابولیک شناسایی کرده و با مداخلات شخصی سازی شده تر هدف قرار دهند و با پیشگیری زودهنگام از عوارض طولانی مدت جلوگیری کنند.
نویسندگان خاطرنشان کردند که این یک مطالعه ی مشاهده ای است، به این معنی که یک ارتباط قوی را نشان می دهد اما به طور قطعی ثابت نمی کند که الگوهای نامطلوب چاقی مرکزی در دوران کودکی، خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را تا سن 10 سالگی افزایش می دهند. به عنوان بخشی از این کار، محققان هم اکنون در حال تجزیه و تحلیل نمونه های خون مکرر با استفاده از متابولومیکس هستند تا بینش عمیق تری در مورد مکانیسم های بیولوژیکی مرتبط با چاقی مرکزی با خطر ابتلا به بیماری های قلبی-عروقی و قلبی-متابولیکی به دست آورند.
دکتر هورنر، توضیح داد: "ما قصد داریم این تجزیه و تحلیل را گسترش دهیم تا بتوانیم داده های متابولومیک طولی را در طول دوران کودکی بررسی کنیم و امیدواریم این یافته ها را با بررسی یک گروه مستقل دیگر از مادران و کودکان، تأیید کنیم."
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250511/Adverse-waist-to-height-ratio-trajectories-during-childhood-linked-to-early-cardiometabolic-risk.aspx